Taejo, Taejong, Sejong: Những giai thoại lịch sử về các vị vua đặt nền móng cho Joseon

Hướng dẫn về những giai thoại ẩn giấu của bốn vị vua (Taejo, Jeongjong, Taejong, Sejong) - những người đã khai sinh và đặt nền móng cho Joseon, cùng các điểm đến du lịch tiêu biểu trên toàn quốc ghi dấu chân của họ.

(Vị vua đầu tiên) Taejo Yi Seong-gye: Sự ra đời của Joseon và bi kịch hoàng giaGiới thiệu về cuộc rút quân Wihwado, việc dời đô về Hanyang, mâu thuẫn với Jeong Mong-ju, Cuộc nổi dậy của các hoàng tử, và câu chuyện cha con gắn liền với cỏ lau ở Geonwolleung.

Taejo Yi Seong-gye (vị ngôi 1392~1398) là người sáng lập đã vượt qua sự hỗn loạn của Goryeo để thành lập triều đại Nho giáo Joseon và chọn Hanyang (Seoul) làm thủ đô.

1. Cuộc rút quân Wihwado và sự ra đời của Joseon:

• Yi Seong-gye, vốn là một tướng quân của Goryeo, đã dẫn quân đến đảo Wihwado trên sông Yalu gần biên giới Trung Quốc vào năm 1388. Tuy nhiên, ông đã quyết định dừng cuộc chiến vô lý và quay quân về thủ đô để nắm lấy quyền lực. Sự kiện quyết định này, được gọi là 'Cuộc rút quân Wihwado', đã trở thành điểm khởi đầu quyết định chấm dứt triều đại Goryeo và lập nên triều đại Joseon.

2. Yi Bang-won và Jeong Mong-ju, Hayeoga và Dansimga:

• Yi Bang-won, con trai thứ năm của Yi Seong-gye, để thuyết phục trung thần Jeong Mong-ju - người đến cùng phản đối việc thành lập triều đại mới để bảo vệ Goryeo, đã ngâm bài thơ ẩn dụ 'Hayeoga' với ý nhắn nhủ 'hãy cùng nắm tay nhau đi theo thời thế'.

• Đáp lại, Jeong Mong-ju đã ngâm bài thơ 'Dansimga' như một lời phản hồi đứt khoát: 'Dù xương tôi thành bụi, lòng trung thành của tôi dành cho một vị vua duy nhất cũng không bao giờ thay đổi'.

• Cuối cùng, khi việc thỏa hiệp giữa hai người trở nên không thể, Yi Bang-won đã tấn công và tiêu diệt Jeong Mong-ju - vị trung thần cuối cùng của Goryeo - tại cầu Seonjukgyo ở Gaegyeong (nay là Kaesong, Triều Tiên). Sự kiện này đã đánh sập sức mạnh cuối cùng bảo vệ triều đại Goryeo, trở thành bước ngoặt quyết định cho sự ra đời của quốc gia mới Joseon.

3. Dời đô về Hanyang và xây dựng Cung Cảnh Phúc (Gyeongbokgung)

• Sau khi thành lập Joseon, Taejo Yi Seong-gye đã rời bỏ Gaegyeong, thủ đô của Goryeo, để dời đô về kinh thành mới Hanyang (Seoul ngày nay) vào năm 1394. Vào thời điểm này, để đặt nền móng cho quốc gia mới và thiết lập uy quyền của hoàng gia, ông đã xây dựng Cung điện chính đầu tiên của triều đại Joseon, Cung Cảnh Phúc (Gyeongbokgung) vào năm 1395. Cung Cảnh Phúc được xây dựng mang theo lý tưởng Nho giáo với lời cầu nguyện 'vương triều mới sẽ hưởng phúc lớn để thịnh vượng', và tên gọi của các điện chính trong cung cùng bốn cổng lớn của Seoul đều được thiết kế tỉ mỉ bởi công thần khai quốc Jeong Do-jeon.

4. Bi kịch hoàng gia, Cuộc nổi dậy của các hoàng tử lần thứ nhất

• Sau khi Taejo Yi Seong-gye lập nên Joseon, sự phản đối gay gắt đã nổ ra khi ông chọn con trai út còn nhỏ (Yi Bang-seok) của người vợ thứ hai (Thần Đức Vương hậu) làm Thái tử, thay vì các con trai của người vợ đầu. Do đó, người con trai thứ năm Yi Bang-won, người có công lớn nhất trong việc khai quốc Joseon, đã dấy binh vào năm 1398 để loại bỏ Thái tử và các công thần khai quốc ủng hộ Thái tử. Đây chính là 'Cuộc nổi dậy của các hoàng tử lần thứ nhất'.

5. Câu chuyện hậu trường trong Thực lục, Sứ giả Hamheung

• Taejo Yi Seong-gye đã chịu cú sốc sâu sắc khi trực tiếp chứng kiến cảnh đao thương bi kịch (Cuộc nổi dậy của các hoàng tử) khi con trai Yi Bang-won tàn sát các anh em để giành quyền lực. Ông nhường ngôi và bỏ về quê nhà Hamheung (nay thuộc Hamheung, Triều Tiên). Con trai Yi Bang-won (Taejong) muốn hòa giải và mời cha trở lại thủ đô nên đã gửi nhiều sứ giả (Chasa), nhưng hầu hết đều bặt âm vô tín.
• Mặc dù dân gian hay dã sử thường mô tả rằng Yi Seong-gye tức giận bắn chết bất kỳ sứ giả nào đến nơi, lịch sử thực tế (Thực lục) không có ghi chép nào về việc Yi Seong-gye trực tiếp sát hại các sứ giả. Sự thật lịch sử ghi nhận rằng Yi Seong-gye đã giữ họ lại không cho về Hanyang, hoặc các sứ giả trên đường trở về Hanyang đã bị lực lượng phiến quân Hamgyeong-do (những người ủng hộ Yi Seong-gye chống lại Taejong) sát hại. Từ đây xuất hiện thành ngữ nổi tiếng của Hàn Quốc 'Hamheung Chasa' (Sứ giả Hamheung), dùng để chỉ 'người đi làm nhiệm vụ mà mãi không thấy tin tức trở về'.

Dã sử cuộc đối đầu cuối cùng giữa hai cha con gắn liền với Cầu Salgot-i và quả chùy: Các cuốn dã sử như 《Yenryeosilgisul》 kể lại rằng vào ngày Yi Seong-gye rời Hamheung trở về Hanyang, một sự kiện căng thẳng thở dốc đã diễn ra giữa hai cha con bên bờ sông Hán như sau.

• Mảnh đất cắm mũi tên, Salgot-i: Khi Yi Seong-gye đến bờ sông Hán ở Seoul, con trai Yi Bang-won (Taejong) đã dựng lều trên cánh đồng bên sông Hán (thuộc quận Seongdong-gu, Seoul ngày nay) để mở tiệc đón cha. Nhìn thấy con trai từ xa, Yi Seong-gye không kìm được giận dữ đã bắn một mũi tên mạnh mẽ về phía Yi Bang-won. Tuy nhiên, Yi Bang-won thông minh đã nhanh trí nấp sau cột lều lớn, khiến mũi tên cắm sâu vào thân cột. Nơi mũi tên cắm vào sau này được gọi là 'Salgot-i', nghĩa là 'Cánh đồng cắm mũi tên', và dấu tích của nó vẫn còn lưu giữ qua địa danh lịch sử Cầu Salgot-i ở Seongdong-gu ngày nay.

• Quả chùy lạnh lẽo và việc trao Ngọc tỷ: Ngay cả khi mũi tên bắn trượt, cơn giận của Yi Seong-gye vẫn chưa nguôi. Tại buổi yến tiệc tiếp theo, ông định dùng quả chùy giấu trong người để đập chết Yi Bang-won. Tuy nhiên, nhờ mưu sĩ Ha Ryun đoán trước được và đưa ra lời khuyên khôn khéo, Yi Bang-won không trực tiếp tiến lại gần dâng rượu cho cha mà đặt ly rượu ở cuối một chiếc bàn dài (soban) rồi đẩy từ xa tới, nhờ đó thoát chết một lần nữa. Không thể hạ thủ con trai, Yi Seong-gye cuối cùng ném quả chùy xuống đất và than rằng "Đây quả thực là ý trời!", sau đó mới chịu trao Ngọc tỷ cho Yi Bang-won, chính thức công nhận quyền lực vương vị.

6. Điểm đến gợi ý: Cung Cảnh Phúc (Seoul), Geonwolleung (Donggureung, Guri), Gyeonggijeon (Jeonju)

• Cung Cảnh Phúc (Gyeongbokgung) nằm ở Jongno-gu, Seoul, là cung điện tiêu biểu nhất của Joseon do Taejo Yi Seong-gye xây dựng khi dời đô. Khi thiết kế kinh thành Hanyang, nguyên tắc bố trí đô thành truyền thống của Nho giáo là 'Tả Miếu Hữu Xã' đã được áp dụng. Đây là cấu trúc mang tính triết học: lấy vị vua ngồi trong cung nhìn về hướng Nam làm chuẩn, bên trái (phía Đông) là 'Tông Miếu' (đền thờ tổ tiên), và bên phải (phía Tây) là 'Xã Tắc Đàn' (đàn tế đất và ngũ cốc). Du khách có thể tản bộ qua lầu Gyeonghoeru hay điện Geunjeongjeon để cảm nhận vẻ đẹp kiến trúc Nho giáo của hoàng gia Joseon, đây là điểm đến bắt buộc phải ghé thăm đầu tiên.

  

  

  

  1 / 3

• Tại Donggureung ở thành phố Guri, tỉnh Gyeonggi-do có Geonwolleung, lăng mộ của Taejo Yi Seong-gye. Khác với các lăng mộ vua Joseon khác, điểm đặc biệt là phần đồi lăng (bongbun) được phủ bằng cỏ lau thô ráp. Vì thương cha luôn nhớ về quê hương Hamheung, người con trai Taejong đã trực tiếp mang đất và cỏ lau từ Hamheung về trồng. Đây là di tích độc đáo thể hiện trực quan những năm tháng tuổi già cô đơn của Taejo và lịch sử phức tạp giữa hai cha con.

• Gyeonggijeon nằm trong Làng Hanok Jeonju, tỉnh Jeollabuk-do, là điện thờ linh thiêng lưu giữ bức chân dung (Ngự dung) của Taejo Yi Seong-gye. Jeonju được coi là quê hương và nơi phát tích của dòng họ Yi nhà Joseon, do đó bức tranh đã được thờ phụng tại đây. Đây là nơi duy nhất tại Hàn Quốc hiện nay mà bạn có thể chiêm ngưỡng bức Ngự dung thực sự của Taejo Yi Seong-gye (Quốc bảo). Bên trong Gyeonggijeon có rừng trúc xanh mát hòa quyện cùng những con đường tường đá Hanok yên bình, là điểm đến chữa lành tiêu biểu giúp du khách trải nghiệm đỉnh cao mỹ học truyền thống Hàn Quốc. Ngoài ra, Jeonju Sa-go bên trong điện chính là nơi duy nhất bảo vệ vẹn toàn bộ sách Thực lục triều Joseon (Joseon Wangjo Sillok) khi tất cả các kho lưu trữ tại các chùa và cung điện khác bị thiêu rụi trong cuộc chiến Nhâm Thìn Vệ Quốc Chiến (Imjin War).

1 / 2

1. Thứ tự trước sau giữa Cung Cảnh Phúc và Tử Cấm Thành: Kế trúc hùng vĩ của Cung Cảnh Phúc đôi khi làm người ta liên tưởng đến Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh, Trung Quốc. Do đó dễ hiểu nhầm rằng Cung Cảnh Phúc được xây dựng nhại theo Tử Cấm Thành, nhưng thực ra cả hai cung điện đều được xây dựng độc lập dựa trên cuốn sách hướng dẫn thiết kế cổ đại 'Chu Lễ' (周禮) của nhà Chu. Đáng chú ý, việc khởi công Cung Cảnh Phúc (bắt đầu năm 1394) sớm hơn Tử Cấm Thành 12 năm và hoàn thành sớm hơn tới 26 năm.

2. Chỉ 2 lần một năm! Hướng dẫn tham quan đặc biệt ngọn đồi cỏ lau Geonwolleung: Đồi lăng (khoảng sân ngay trước phần mộ) của Geonwolleung thường bị hạn chế ra vào, nhưng chỉ được mở cửa đặc biệt cho khách tham quan 2 lần một năm.

• Dịp lễ Hàn Thực hàng năm (ngày 5 hoặc 6 tháng 4): Lễ tế thường niên 'Go-yu-je' (Go-yuje) cắt cỏ lau Geonwolleung được tổ chức. Sau buổi lễ, du khách được trải nghiệm văn hóa ẩm thực hoàng gia quý giá qua việc thưởng thức món ăn tế lễ.
• Đợt mở cửa đặc biệt mùa thu đồi lăng Geonwolleung (đầu đến giữa tháng 11): Vào mùa thu khi cỏ lau ánh vàng đẹp nhất, nơi đây mở cửa trong vòng 5 ngày (tổng cộng 10 lượt sáng/chiều). Mỗi lượt tiếp nhận 20 người đặt trước qua mạng và 10 người đăng ký trực tiếp tại chỗ.

• Mẹo cho du khách nước ngoài: Việc đặt chỗ trực tuyến có thể khó khăn do rào cản xác thực danh tính. Vì vậy, khuyến khích du khách đến sớm vào buổi sáng để đăng ký trực tiếp tại phòng vé (10 suất), hoặc thưởng thức cảnh đẹp tuyệt vời của Geonwolleung phủ sắc cỏ lau từ con đường tản bộ bên dưới.

Cổng thông tin đặt chỗ sự kiện Lăng mộ Hoàng gia Joseon

(Vị vua thứ 2) Jeongjong: Vị vua chọn sự sinh tồn thay vì quyền lựcGiới thiệu về việc dời đô về Gaegyeong, Cuộc nổi dậy của các hoàng tử lần thứ hai, và chiến lược sinh tồn thông minh của Jeongjong khi vùi đầu vào trò chơi Gyeok-gu để bảo vệ mạng sống.

Jeongjong (vị ngôi 1398~1400) là con trai thứ hai của Taejo Yi Seong-gye và là vị vua thứ hai của Joseon. Ông tạm thời lên ngôi để ổn định cục diện tồi tệ sau Cuộc nổi dậy của các hoàng tử lần thứ nhất, nhưng ông hiểu rõ quyền lực thực sự thuộc về em trai Yi Bang-won (Taejong).

1. Dời đô từ Hanyang trở lại Gaegyeong:

• Jeongjong muốn rời bỏ Hanyang (Seoul ngày nay), nơi vừa diễn ra cuộc tàn sát đẫm máu giữa các anh em. Để ổn định tình hình, ngay sau khi lên ngôi, ông đã dời đô trở lại Gaegyeong (Kaesong, Triều Tiên ngày nay), cố đô của triều đại Goryeo vào năm 1399. Do đó, hầu hết thời gian trị vì ngắn ngủi của Jeongjong đều diễn ra tại Gaegyeong.

2. Cuộc nổi dậy của các hoàng tử lần thứ hai tại Gaegyeong:

• Ngay sau khi dời đô về Gaegyeong, vào năm 1400, một người anh em khác là con trai thứ tư Yi Bang-gan đã dấy binh tấn công Yi Bang-won để tranh giành vương vị. Sự kiện các anh em tàn sát lẫn nhau giữa ban ngày ngay trung tâm cố đô Gaegyeong được gọi là 'Cuộc nổi dậy của các hoàng tử lần thứ hai'. Khi Yi Bang-won chiến thắng một lần nữa, Jeongjong - người đã quá mệt mỏi với những cuộc chiến không hồi kết của hoàng gia - đã phong Yi Bang-won làm người nối ngôi và êm đềm nhường lại vương vị.

3. Trò chơi thể thao truyền thống Gyeok-gu để sinh tồn:

• Trong thời gian tại vị, Jeongjong tránh xa tranh chấp chính trị để bảo vệ mạng sống. Thay vào đó, ông chỉ vùi đầu vào 'Gyeok-gu' (trò chơi Polo kiểu Joseon) - môn thể thao cưỡi ngựa dùng gậy gỗ đánh bóng vào gôn, cùng việc đi săn và tắm nước nóng. Đó là chiến lược sinh tồn thông minh nhằm gửi thông điệp tới em trai Yi Bang-won: "Ta hoàn toàn không có quan tâm đến vương quyền". Mẹo này giúp Jeongjong an toàn nghỉ hưu và hưởng thọ, một trường hợp hiếm hoi đối với các vị vua Joseon.

4. Điểm đến gợi ý: Triển lãm Gyeok-gu Bảo tàng Cung điện Quốc gia Seoul & Hwanghakjeong tại Sajikdan

• Bảo tàng Cung điện Quốc gia: Nơi du khách có thể chiêm ngưỡng dụng cụ và hiện vật Thực lục liên quan đến môn võ thuật cưỡi ngựa truyền thống 'Gyeok-gu' mà Jeongjong từng vùi đầu vào để sinh tồn.
• Hwanghakjeong: Bắn cung lịch sử nơi bạn có thể cảm nhận bầu không khí và trải nghiệm văn hóa bắn cung truyền thống (Gukgung) mang đậm phong thái hoàng gia Joseon.

(Vị vua thứ 3) Taejong Yi Bang-won: Nền móng Joseon được củng cố bởi vị quân chủ sắt đáGiới thiệu sự thật về các cuộc thanh trừng, câu chuyện dời đô bằng cách tung đồng xu, sự cố ngã ngựa trong Thực lục, cùng những câu chuyện ẩn sau Cung Xương Đức và Cầu Gwangtonggyo.

Taejong Yi Bang-won (vị ngôi 1400~1418) là vị vua đã củng cố mạnh mẽ vương quyền và hoàn thiện hệ thống pháp trị của quốc gia. Tuy nhiên, dù là vị quân chủ tuyệt đối, ông cũng không thể tránh khỏi ngòi bút sắc bén của các quan sử thần ghi chép Thực lục.

1. Vị vua tri thức duy nhất đỗ kỳ thi khoa cử (Văn khoa) của Joseon:

• Taejong Yi Bang-won thường gắn liền với hình ảnh một võ tướng thô giáp, nhưng thực tế ông là vị vua duy nhất của Joseon đỗ kỳ thi khoa cử chính thức (Văn khoa) với tư cách là một tri thức thượng lưu xuất sắc.
• Vào cuối thời Goryeo năm 1383, khi mới 17 tuổi, ông đã xuất sắc đỗ kỳ thi Văn khoa, làm cho người cha Yi Seong-gye cực kỳ vui mừng. Đối với Yi Seong-gye, người luôn mang mặc cảm xuất thân từ gia tộc võ tướng phương Bắc hẻo lánh, tin con trai thứ năm thông minh đỗ đạt là vinh dự lớn nhất và là niềm tự hào to lớn của gia tộc.
• Nhờ nền tảng học vấn vững chắc này, sau khi lên ngôi, Bang-won luôn giữ thế chủ động trong các cuộc tranh luận học thuật với các quan lại sĩ đại phu trí thức, tạo nền tảng tinh tế để xây dựng hệ thống trị quốc và pháp chế cho Joseon.

2. Sự thật về biệt danh thời hiện đại 'Kill-Bangwon':

• Trong cộng đồng người Hàn Quốc hiện đại, Yi Bang-won thường được gọi bằng biệt danh vừa đáng sợ vừa thú vị: 'Kill-Bangwon' (Kill + Yi Bang-won). Lý do là ông đã lạnh lùng thanh trừng không chỉ phe đối lập có nguy cơ đe dọa vương quyền mà cả gia đình nhà vợ và các công thần khai quốc. Nhưng đầy nghịch lý, chính nhờ sự thống trị sắt đá và các cuộc thanh trừng này mà vương quyền được củng cố lên mức cao nhất, tạo ra nền tảng vững chắc và bình yên nhất để con trai ông, Vua Sejong, có thể trị quốc bằng lòng nhân ái, phát triển khoa học và thương dân mà không phải đổ một giọt máu nào.

3. Lịch sử thủ đô Seoul được quyết định bởi việc tung đồng xu:

• Sau khi lên ngôi, Taejong muốn rời bỏ Gaegyeong (nơi người anh Jeongjong dời về) để quay lại Hanyang (Seoul). Nhưng trước nhiều ý kiến trái chiều của các quan lại, Taejong đã đưa ra quyết định trọng đại tại Tông Miếu vào năm 1404. Trước mặt các vị thần, ông đã sử dụng dụng cụ bói toán bằng đồng thau tròn giống như đồng tiền để bói quẻ cát hung cho ba địa điểm ứng viên (Gaegyeong, Muak, Hanyang) qua 'Quẻ tung đồng xu'. Kết quả là Gaegyeong và Muak đều ra quẻ hung (凶), duy chỉ có Hanyang hai lần đều ra quẻ cát (吉). Taejong quyết định chọn Hanyang làm thủ đô vĩnh cửu và tiến hành dời đô lần nữa. Bói toán tung đồng xu kỳ diệu chính là khởi nguồn cho sự ra đời của siêu đô thị Seoul ngày nay.

4. Sự cố mất mặt trên săn bắn, minh chứng cho độ tin cậy của Thực lục:

• Một ngày nọ, khi đang đi săn, Taejong vô tình mắc phải sai lầm xấu hổ là bị ngã ngựa. Thấy quan sử thần đứng gần đó, Taejong vì ngượng ngùng đã ra lệnh: "Đừng để quan sử thần biết việc này". Tuy nhiên, quan sử thần không những ghi lại sự việc "Nhà vua bị ngã ngựa" mà còn ghi nguyên văn việc vua ra lệnh "Đừng cho quan sử thần biết việc này" vào Thực lục. Đây là giai thoại mang tính biểu tượng thể hiện độ tin cậy tuyệt đối của Joseon Wangjo Sillok (Thực lục triều Joseon), nơi mà ngay cả quyền lực tuyệt đối của nhà vua cũng không thể xóa bỏ sự thật lịch sử.

5. Điểm đến gợi ý: Cung Xương Đức (Changdeokgung) & Cầu Gwangtonggyo tại Cheonggyecheon

• Mặc dù quyết định dời đô về Hanyang, Taejong cực kỳ e ngại việc chuyển vào Cung Cảnh Phúc, nơi đã diễn ra những bi kịch tàn sát đẫm máu tàn nhẫn với các đối thủ và anh em mình. Do đó, một cung điện mới đã được xây dựng ở phía đông Cung Cảnh Phúc, đó chính là Cung Xương Đức (Changdeokgung) - Di sản Thế giới UNESCO (hoàn thành năm 1405). Sau khi dời đô, Taejong sống tại Cung Xương Đức thay vì Cung Cảnh Phúc và điều hành mọi việc quốc政. Rất thích hợp để du khách ghé thăm Injeongjeon, điện chính thức của Cung Xương Đức, để tưởng tượng về những trăn trở lịch sử nặng nề của vị vua quyền lực tuyệt đối Taejong năm xưa.

• Cầu Gwangtonggyo bắc qua suối Cheonggyecheon ở trung tâm Seoul là chiếc cầu đá đặc biệt ghi dấu cuộc trả thù lạnh lùng và ngoan cố của Taejong Yi Bang-won. Taejong suốt đời căm thù mẹ kế Thần Đức Vương hậu (vợ thứ hai của Taejo), người đã lập mưu loại bỏ ông - một công thần khai quốc - để đưa con đẻ mình (Yi Bang-seok) làm Thái tử. Sau khi Thần Đức Vương hậu qua đời và Taejong lên ngôi, ông đã đào mộ của bà (Jeongneung) bên trong nội thành và cưỡng chế chuyển ra ngoài thành. Sau đó, khi cầu Gwangtonggyo bị phá hủy do trận lũ năm 1410, ông đã lấy những mảng đá chạm khắc tinh xảo (Byeongpungseok và Sinjangseok) trang trí ở ngôi mộ về làm đá đỡ và cột trụ cho cầu. Đây là bằng chứng lạnh lùng về việc ông muốn toàn bộ dân chúng, ngựa xe giẫm đạp lên đá mộ của mẹ kế để xúc phạm hương hồn bà vĩnh viễn. Ngày nay, khi đi xuống dưới cầu Gwangtonggyo, bạn vẫn có thể nhìn thấy rõ ràng những bức điêu khắc Sinjang thần linh tuyệt đẹp bị chôn ngược đầu xuống đất để đỡ chân cầu.

1 / 2

• Gwanghanruwon (Namwon): Khu vườn tiêu biểu của Joseon bắt nguồn từ lầu 'Gwangtongru' do Tể tướng Hoàng Hỷ (Hwang Hui) xây dựng để xoa dịu tâm hồn khi bị đày đến Namwon vì phản đối quyết định phế Thái tử Dương Ninh của Taejong. Sau khi Sejong lên ngôi, Hoàng Hỷ được giải án lưu tày và được trọng dụng làm Lãnh nghị chính (Tể tướng), lầu ông dựng sau này được đổi tên thành Gwanghanru.
  Nơi đây còn nổi tiếng là bối cảnh của tiểu thuyết cổ điển 《Xuân Hương Truyện》 (Chunhyangjeon), nơi Seong Chun-hyang và Lee Mong-ryong lần đầu gặp gỡ và trao nhau tình yêu tha thiết tại cầu Ô Thước (Ojakgyo) và lầu Gwanghanru. Đây là danh thắng số một của Namwon, nơi lưu giữ dấu tích lịch sử từ chính sách củng cố vương quyền lạnh lùng của Taejong đan xen tuyệt đẹp với sự lãng mạn của văn học cổ điển.

1 / 3

(Vị vua thứ 4) Vua Sejong Đại đế: Vị minh quân tạo nên thời thái bình thịnh trịTừ những thành tựu rực rỡ như sáng tạo chữ Hán-nôm Hangeul, cách mạng khoa học, tuyệt âm cảm đến câu chuyện Cung điện Chojeonghaenggung và di tích Jiphyeonjeon tại Sujeongjeon.

Vua Sejong Đại đế (vị ngôi 1418~1450) là vị vua vĩ đại được người dân Hàn Quốc kính trọng nhất trong lịch sử. Không chỉ bởi ông để lại vô số thành tựu, mà còn vì mọi chính sách của ông đều xuất phát từ 'Tấm lòng yêu dân tha thiết' (Ái dân - 愛民). Ông đã sáng tạo ra chữ Hangeul cho những người dân nghèo không biết chữ bị oan khuất, phát triển khoa học nông nghiệp... dành trọn đời mình để lau khô giọt nước mắt của nhân dân, tạo nên thời kỳ thái bình thịnh trị rực rỡ nhất cho Joseon.

1. Bước ngoặt kịch tính của việc nối ngôi, sự lên ngôi của Mẫn Cung Đại quân (Chungnyeong):

• Ban đầu, con trai trưởng của Taejong Yi Bang-won và là anh cả của Vua Sejong, Dương Ninh Đại quân (Yangnyeong), đã giữ vị trí Thái tử trong thời gian dài. Tuy nhiên, Yangnyeong chán ghét cuộc sống cung đình nghiêm khắc và việc nghiên cứu Nho học, thường trốn ra ngoài cung uống rượu với kỹ nữ hay vùi đầu vào săn bắn, trở thành mối lo ngại sâu sắc của Taejong.
• Sự kiện quyết định là vụ bê bối lớn khi Yangnyeong lén đưa một người phụ nữ đẹp tên là 'Eori' (魚里) - vốn là thiếp của người khác - vào cung và làm bà mang thai. Thực lục ghi chép về vẻ đẹp của Eori rằng: "Dù không trang điểm rửa mặt, nhìn qua cũng biết ngay là một tuyệt sắc mỹ nhân". Khi bị Taejong trách mắng nặng lời, Yangnyeong đã viết sớ phản kháng: "Phụ vương có nhiều phi tần (18~19 người), tại sao lại chỉ khắt khe với con?". Cực chẳng đã, Taejong đã phế truất Thái tử Yangnyeong vào năm 1418.
• Bỏ qua con trai của Yangnyeong hay người con thứ hai Hiệu Ninh Đại quân, Taejong đã chọn người con thứ ba Mẫn Cung Đại quân (Chungnyeong / Sejong) làm Thái tử mới - một người nghiện đọc sách đến mức không rời tay ngày đêm, thông minh và có tính cách nhân từ. Chỉ hai tháng sau khi được phong Thái tử, Chungnyeong đã nhận lại vương vị, trở thành Vua Sejong Đại đế, người dẫn dắt thời kỳ hoàng kim rực rỡ nhất của Joseon.

2. Sáng tạo ra bộ chữ viết độc đáo cho nhân dân, Huấn Minh Chính Âm (Hangeul):

• Vì thương xóm những người dân không biết chữ Hán nên chịu nhiều oan khuất, ông đã sáng tạo và phổ biến bộ chữ viết riêng của Hàn Quốc - Hangeul (Hunminjeongeum) - bộ chữ khoa học và dễ học nhất trên thế giới.

3. Cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật cùng nhà thiên tài phát minh Jang Yeong-sil:

• Vượt qua rào cản chế độ đẳng cấp, ông đã phá phá lệ trọng dụng nhà phát minh xuất thân thường dân Jang Yeong-sil. Qua đó, ông đã sáng chế ra dụng cụ đo lượng mưa đầu tiên trên thế giới Chugugi (Trắc vũ khí), đồng hồ nước tự động Jageokroo (Tự kích lậu), đồng hồ mặt trời Angbuilgu (Ngưỡng phủ nhật quỹ)... nâng tầm khoa học thiên văn Joseon lên mức thế giới.

4. Mở rộng lãnh thổ, đặt nền móng cho biên giới Hàn Quốc ngày nay:

• Khai phá 4 Quân 6 Trấn ở vùng biên giới phía Bắc, củng cố đường biên giới sông Yalu và sông Tuman cho bán đảo Triều Tiên ngày nay, đồng thời chinh phạt đảo Tsushima ở phía Nam - căn cứ của cướp biển Nhật Bản - củng cố vững chắc nền tảng tự chủ quốc phòng.

5. Vị minh quân đắp áo cho quan lại:

• Sejong Sillok (Thực lục Sejong) ghi lại nhiều câu chuyện về lòng ái dân ấm áp của ông. Học sĩ Điện Tập Hiền Shin Suk-ju vì mải đọc sách tại thư viện hoàng gia đến đêm muộn nên mệt quá ngủ thiếp đi. Vua Sejong khi đi tuần đêm phát hiện ra, đã cởi chiếc Gonlyongpo (Long bào của vua) đang mặc đắp lên người vị quan đang ngủ. Đây là giai thoại về lòng bao dung và tình yêu thương khiến các thần tử cảm động, thề nguyện trung thành xả thân vì nhà vua. (Tuy nhiên, vị trung thần Shin Suk-ju sau này lại trở thành biểu tượng của sự phản bội).

6. Tuyệt âm cảm của Sejong và giai thoại đàn Pyeongyeong với Park Yeon:

• Sejong là một tài năng âm nhạc có khả năng cảm âm tuyệt đối. Khi đại sư âm nhạc Park Yeon chỉnh âm chiếc đàn đá mới làm Pyeongyeong (Biên khánh) và chơi thử, Sejong đã chỉ ra: "Âm thanh rất hài hòa, nhưng hình như âm I-chik (tên một nốt nhạc) hơi cao một chút. Có phải do vạch mực đánh dấu khi đẽo đá chưa được gọt hết không?". Khi kiểm tra, đúng là trên bề mặt đá vẫn còn vệt mực mỏng làm âm thanh bị cao lên đôi chút, khiến các quan lại vô cùng ngạc nhiên.

7. Sáng tác Tông Miếu Tế Lễ Nhạc bằng cách gõ gậy:

• Thời đó, cung điện Joseon chủ yếu tấu nhạc tế lễ kiểu Trung Quốc. Sejong than rằng: "Tại sao khi còn sống tổ tiên nghe nhạc của nước ta, mà khi mất đi lại phải cho nghe nhạc Trung Quốc?". Hàng đêm tại tẩm điện, ông dùng gậy gỗ gõ xuống sàn nhà theo nhịp để tự mình sáng tác nhạc cung đình riêng cho Joseon. Đây chính là khởi nguồn của bài nhạc Tông Miếu Tế Lễ Nhạc tráng lệ, ngày nay được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (UNESCO).

8. Vị minh quân không rời sách dù mắt dần mù lòa:

• Từ nhỏ, Sejong đã là một người cực kỳ nghiện đọc sách đến mức ảnh hưởng sức khỏe. Ngay cả khi cha ông là Taejong lo lắng cho sức khỏe con trai nên đã giấu hết sách trong phòng đi, Sejong vẫn tìm thấy một cuốn sách vô tình còn sót lại giữa tấm bình phong và đọc đi đọc lại hơn 100 lần. Sau khi lên ngôi, ông làm việc và đọc sách đến đêm muộn mỗi ngày, khiến những năm cuối đời ông mắc bệnh mắt (nhãn tật) nghiêm trọng. Thực lục còn lưu lại ghi chép đau lòng khi Sejong than thở: "Bệnh mắt nặng đến mức ta thậm chí không phân biệt được người đứng ngay trước mặt". Đó là câu chuyện hậu trường thể hiện sự hy sinh thân thể và đôi mắt cả đời vì đất nước và nhân dân của vị minh quân.

9. Sở thích ăn thịt của Sejong và di huấn ấm áp của cha Taejong:

• Vua Sejong là một 'tín đồ ăn thịt' nổi tiếng của Joseon. Thực lục ghi lại rằng: "Sejong nếu trên bàn ăn không có thịt thì sẽ không cầm thìa". Biết rõ điều này, cha ông là Taejong Yi Bang-won trước khi qua đời đã để lại di huấn rất đặc biệt. Theo lễ nghi Nho giáo, người con khi chịu tang cha mẹ phải ăn chay không được ăn thịt trong 3 năm, nhưng Taejong dặn lại rằng: "Sejong không có thịt thì không thể ăn cơm, nên sau khi ta mất, dù trong thời gian tang lễ cũng nhất định phải cho nó ăn thịt" để bảo vệ sức khỏe con trai. Đây là chi tiết thú vị hé lộ tình cha con ẩn giấu của vị vua sắt đá Taejong.

10. Điểm đến gợi ý: Bảo tàng Nghệ thuật Kansong (Seoul), Sujeongjeon tại Cung Cảnh Phúc (Seoul), Cung điện Chojeonghaenggung (Cheongju), Lăng Yeongneung (Yeoju)

• Bảo tàng Nghệ thuật Kansong (Seoul): Bảo tàng lưu giữ Hunminjeongeum Haeryebon (Huấn Minh Chính Âm Giải Lệ Bản) - Quốc bảo chứng minh Hangeul là bộ chữ duy nhất trên thế giới có ghi chép rõ ràng về người sáng tạo, thời gian và nguyên lý tạo chữ. Ông Kansong Jeon Hyeong-pil đã bỏ ra số tiền tương đương hàng chục ngôi nhà tile thời Pháp thuộc để bảo vệ bản thảo này, và thậm chí trong khói lửa của Chiến tranh Triều Tiên (6·25), ông đã ưu tiên bảo vệ bản Haeryebon hơn bất kỳ di sản văn hóa nào khác.
  Ngay cả khi tản cư, ông luôn mang nó bên mình, đêm ngủ cũng gối đầu giường không rời nửa bước để bảo vệ như mạng sống, nhờ đó mà ngày nay chúng ta mới có thể chiêm ngưỡng nguyên vẹn.
  Sự hy sinh tài sản cá nhân to lớn của ông Jeon Hyeong-pil để bảo vệ di sản văn hóa dân tộc được coi là ví dụ tiêu biểu cho tinh thần 'Noblesse Oblige' tại Hàn Quốc.

• Sujeongjeon tại Cung Cảnh Phúc (Seoul): Nằm cạnh lầu Gyeonghoeru, đây là di tích lịch sử nơi từng đặt Jiphyeonjeon (Điện Tập Hiền) - nôi nghiên cứu học thuật thời Vua Sejong, nơi sáng tạo ra Hangeul và phát minh các dụng cụ thiên văn.

• Chojeonghaenggung (Cheongju): Cung điện tạm thời nơi Vua Sejong từng nghỉ ngơi chữa bệnh mắt và bệnh ngoài da. Nơi đây có Nước khoáng Chojeong - một trong ba nguồn nước khoáng lớn nhất thế giới, là di tích lịch sử nơi ông hoàn thiện việc sáng tạo Hangeul trong thời gian điều dưỡng, hiện là điểm nghỉ dưỡng có trải nghiệm ngâm chân khoáng.
• Yeongneung (Yeoju): Lăng mộ hợp táng Vua Sejong và Tố Hiến Vương hậu. Sau những bi kịch hoàng gia liên tiếp, lăng được dời từ Naegok-dong (Seoul) về Yeoju - nơi có phong thủy đắc địa nhất, gắn liền với giai thoại 'Yeongneung gia bách niên' rằng nhờ dời lăng về đây mà triều đại Joseon kéo dài thêm 100 năm. Nơi đây có con đường rừng thông rợp bóng mát tuyệt đẹp.

Hướng dẫn khuyên đọc thêm

Munjong, Danjong, Sejo, Yejong: Cung đình đẫm máu và giai thoại lịch sử triều đại Joseon

#Lịch sử hoàng gia Joseon#Munjong Chugugi#Danjong Cheongnyeongpo#Sejo Gyeyujeongnan#Truyền thuyết đồng tử Munsu

Xem chi tiết

Seongjong, Yeonsangun, Jungjong, Myeongjong: Lịch sử đầy biến động của hoàng gia trung kỳ nhà Triều Tiên

#Lịch sử trung kỳ nhà Triều Tiên#Kyeongguk Daejeon của Seongjong#Saho của Yeonsangun#Nguồn gốc Heungcheongmangcheong#Sự kiện lật đổ Jungjong và Tường Chima

Xem chi tiết

Vua Seonjo - Gwanghaegun: Sóng gió Chiến tranh Imjin và bí mật ngoại giao trung lập thực dụng

#Seonjo và Gwanghaegun#Chiến tranh Imjin và Yi Sun-sin#Đại thắng Myeongnyang 13 chiến thuyền#Gwanghaegun và Ngoại giao trung lập#Lần đầu tiên thực hiện Daedongbeop

Xem chi tiết

Injo, Hyojong, Sukjong, Gyeongjong: Sự nhục nhã của ngoại xâm và giai thoại chính trị Hwangkuk

#Lịch sử hậu Joseon#Injo Byeongjahoran#Nỗi nhục Samjeondo#Chủ trương Bắc phạt của Hyojong#Tranh cãi Yeseong Hyeonjong

Xem chi tiết