Thuê xe đạp

Lời mở đầu

Nếu từng du học tại Nhật, hẳn bạn sẽ đồng ý rằng xe đạp là vật dụng thiết yếu trong sinh hoạt. Bản thân tác giả cũng từng mua xe đạp khi sống tại địa phương và sử dụng như phương tiện di chuyển chính.

Có một câu chuyện liên quan: một lần trên đường đi gặp bạn gần nhà, trong lúc bạn ghé đồn cảnh sát (koban) một lát thì cảnh sát đã hỏi tôi vài điều. Một trong số đó là yêu cầu xuất trình giấy đăng ký xe đạp. Khi đó tôi ra ngoài chỉ mang theo 10.000 yên tiền mặt và quên ví, nên không có giấy đăng ký. Cảnh sát còn yêu cầu dừng xe và kiểm tra đèn có hoạt động bình thường hay không. May mắn là đèn vẫn hoạt động tốt nên mọi việc kết thúc mà không có vấn đề gì.

Như vậy, quy định khi sử dụng xe đạp ở Nhật rất nghiêm ngặt. Vì thế, khi đi xe đạp tại Nhật, bạn bắt buộc phải nắm rõ luật và quy tắc giao thông cần tuân thủ. Nếu thuê xe mà không biết, bạn có thể gặp bất lợi ngoài dự kiến, vì vậy nếu có kế hoạch đạp xe tại địa phương, hãy kiểm tra quy định trước.

Luật xe đạp tại Nhật Bản

Dưới đây là phần tổng hợp các quy định cấm và hạn chế bắt buộc phải biết khi đạp xe tại Nhật dưới góc nhìn của du khách. Nếu bạn dự định đạp xe trên đường tại Nhật, hãy nhất định kiểm tra các mục sau.

• Từ tháng 4/2023, việc đội mũ bảo hiểm được khuyến nghị dưới hình thức “nghĩa vụ nỗ lực”
  • Trẻ em dưới 13 tuổi thuộc diện bắt buộc đội mũ
• Chạy song song (đi hàng ngang) bị cấm ở cả Hàn Quốc và Nhật Bản
• Xe đạp tandem (2 người) từ sau năm 2023, về nguyên tắc chỉ được chạy trên lòng đường và không được đi trên vỉa hè
  ※ Việc cho phép hay không và khu vực áp dụng tùy theo quy định địa phương, vì vậy hãy nhất định phải kiểm tra biển báo và quy định tại chỗ.

Ví dụ vi phạm

Như hình trên, đạp xe một tay cầm cà phê và nghe nhạc là vi phạm tối thiểu 2 quy tắc cơ bản.

Quy tắc cốt lõi khi đạp xe tại Nhật

1) Quy tắc cơ bản khi lưu thông bằng xe đạp

• Giữ lưu thông bên trái, cấm đi ngược chiều
• Ban đêm bắt buộc có đèn trước và đèn sau/miếng phản quang
• Đi vỉa hè chỉ trong trường hợp ngoại lệ; ưu tiên người đi bộ + đi chậm/dừng hẳn khi cần
• Tại giao lộ, về nguyên tắc áp dụng rẽ phải 2 bước
• Nếu có đường xe đạp/làn xe đạp chuyên dụng thì bắt buộc sử dụng

2) Bảo hiểm · kiểm tra an toàn

• Thiệt hại đối với tài sản thuê và tai nạn gây thương tích/gây hư hại do thuê (xe đạp, scooter, xe ô tô) thường không được bảo hiểm du lịch chi trả → khuyến nghị mua bảo hiểm riêng cho dịch vụ thuê
• Với hoạt động giải trí (trượt tuyết, snowboard, thể thao biển, v.v.), cần kiểm tra có cần điều khoản bổ sung hay không
• Bắt buộc kiểm tra mũ bảo hiểm · phanh · đèn trước khi sử dụng

Hướng dẫn đỗ xe đạp tại Nhật

Tại Nhật Bản, về nguyên tắc phải sử dụng bãi đỗ xe đạp được chỉ định.
Vỉa hè trước ga, khu mua sắm hoặc khu vực quanh lối ra vào thường là khu vực cấm để xe (放置禁止区域), có thể bị kéo xe ngay nếu đỗ trái phép, vì vậy cần đặc biệt lưu ý.

1) Nên đỗ xe ở đâu?

2) Khu vực cấm đỗ (có thể bị kéo xe ngay)

• Vỉa hè ngay trước lối vào ga/cửa hàng, khu vực gần vạch sang đường, mép lòng đường
• Khu vực có vạch/biển báo khu vực cấm để xe (放置禁止区域)
• Xung quanh cơ sở an toàn như trụ cứu hỏa, trạm xe buýt, lối đi dành cho người khuyết tật, v.v.

3) “Ít ràng buộc” ở thành phố nhỏ nghĩa là gì?

Ở các thành phố nhỏ, bãi đỗ miễn phí nhiều và việc kiểm tra tương đối lỏng hơn, nhưng không có nghĩa là không có quy tắc.

• Thường chỉ cho phép đỗ trong ngày; nếu để 2–3 ngày trở lên có thể bị kéo xe
• Các biển “chỉ dành cho khách mua sắm”, giới hạn thời gian (như “時間制限あり”) phải tuân thủ
• Nếu có biển cấm đỗ xe đạp (駐輪禁止) thì dù miễn phí cũng là cấm

4) Nếu đỗ trái phép sẽ xảy ra gì?

1. Kéo xe → chuyển đến kho lưu giữ của thành phố/quận
2. Khi nhận lại cần phí trả xe (thường 2.000–5.000 yên) + giấy tờ tùy thân
3. Nếu không đến nhận trong thời hạn công bố, xe có thể bị tiêu hủy/bán (chi phí có thể do người sử dụng chịu)

5) Checklist kiểm tra tại hiện trường

• Kiểm tra biển bãi đỗ: 駐輪場 / Bicycle Parking
• Kiểm tra có khu vực cấm để xe (放置禁止区域) / cấm đỗ xe đạp (駐輪禁止) trên mặt đường/biển báo hay không
• Dù miễn phí cũng phải kiểm tra giờ sử dụng · có phải chỉ trong ngày hay không
• Luôn khóa xe, ưu tiên nơi có đèn vào ban đêm

Chỉ cần nắm điều này là “master” du lịch xe đạp tại Nhật!

1) Nguyên tắc đi trên lòng đường

• Đường có phân biệt vỉa hè/lòng đường → bắt buộc đi lòng đường (mức phạt: giam giữ đến 3 tháng/phạt tiền đến 50.000 yên).
• Vị trí chạy: phần bên trái tính từ trung tâm (mức phạt tương tự).
• Có làn đường: đi làn ngoài cùng bên trái (mức phạt: đến 50.000 yên).

• Không có làn: trừ khi vượt xe, đi sát mép trái.

• Đường một chiều (có biển phụ “trừ xe đạp”): dù được phép đi ngược chiều vẫn phải chạy ở phần bên trái (nếu đi vào nơi cấm sẽ bị phạt tương tự)
  • Ý nghĩa của “trừ xe đạp”: xe đạp được miễn áp dụng quy định cấm đi vào, nên có thể lưu thông

2) Đường chỉ dành cho người đi bộ

Khi được phép hoặc trong trường hợp ngoại lệ cho xe đạp đi qua, cần đặc biệt chú ý người đi bộ + đi chậm (mức phạt: giam giữ đến 3 tháng/phạt tiền đến 50.000 yên).

3) Đi trên vỉa hè (chỉ áp dụng cho xe đạp thông thường)

• Không có đường dành cho xe đạp: có thể đi hai chiều, chạy ở phía gần lòng đường tính từ trung tâm và đi chậm; nếu có nguy cơ cản trở người đi bộ thì dừng lại (mức phạt: phạt tiền/tiền phạt hành chính đến 20.000 yên)
  • Nếu đi dưới lòng đường thì không được đi ngược chiều

• Có đường dành cho xe đạp: trong khu vực đó đi chậm, nếu có nguy cơ cản trở người đi bộ thì dừng lại, và ưu tiên người đi bộ. Nếu không có người đi bộ, chỉ được chạy với tốc độ có thể chuyển sang đi chậm ngay (mức phạt tương tự)
  • Nếu đi dưới lòng đường thì không được đi ngược chiều

4) Lề đường

• Ở Nhật gọi là “路側帯 (nosokutai)”
• Lề đường thông thường (vạch trắng đơn): trừ khi có nguy cơ cản trở người đi bộ, được phép lưu thông, chỉ đi lề bên trái, điều chỉnh tốc độ/cách đi để không gây cản trở (mức phạt: phạt tiền/tiền phạt hành chính đến 20.000 yên).

• Lề đường dành riêng cho người đi bộ (vạch trắng đôi): cấm xe đạp lưu thông (mức phạt: giam giữ đến 3 tháng/phạt tiền đến 50.000 yên).

5) Làn lưu thông dành riêng cho xe đạp thông thường (dạng làn xe)

• Là làn bắt buộc dành cho “xe đạp thông thường” được chỉ định bằng biển báo. Khi có làn này, bắt buộc phải sử dụng.
• Không được đi hai chiều, chạy trên làn chuyên dụng bên trái. Một số phương tiện hạng nhẹ khác cũng có thể đi chung (mức phạt tương tự)
• Mức phạt: phạt tiền đến 50.000 yên

6) Đường xe đạp (tách biệt vật lý)

• Phần đường xe chạy được ngăn cách với lòng đường bằng dải phân cách/hàng rào, v.v.
• Trên tuyến đường có lắp đặt, bắt buộc sử dụng trừ trường hợp bất khả kháng.
• Có thể đi hai chiều nhưng chạy bên trái; nếu chỉ có một phía thì sử dụng phía đó.
• Ngoài xe đạp thông thường, xe 2–3 bánh (trừ xe có thùng bên/xe kéo) cũng có thể sử dụng.
• (mức phạt: phạt tiền/tiền phạt hành chính đến 20.000 yên)

7) Dấu/nét dẫn hướng cho xe đạp (navimark/naviline)

• Đây là ký hiệu không thuộc nhóm quy định pháp luật bắt buộc, dùng để hướng dẫn vị trí và hướng lưu thông. Nếu có ký hiệu, hãy đi theo chỉ dẫn

8) Cách băng qua đường

• Vạch sang đường: chỉ được đi xe khi không có người đi bộ và không có nguy cơ gây cản trở. Nếu có nguy cơ cản trở thì xuống dắt xe

• Có vạch sang đường dành cho xe đạp: bắt buộc sử dụng vạch sang đường xe đạp. Nếu đi kèm vạch sang đường người đi bộ thì dùng vạch xe đạp, không dùng vạch người đi bộ

9) Vị trí dừng (theo có/không có vạch dừng)

• Có vạch dừng: dừng ngay trước vạch dừng.

• Không có vạch dừng:
  • Gần giao lộ có vạch sang đường/vạch xe đạp → dừng ngay trước đó
  • Gần giao lộ không có → dừng ngay trước giao lộ
  • Ngoài giao lộ có vạch sang đường/vạch xe đạp/đường ray → dừng ngay trước đó
  • Không có các mục trên → dừng ngay trước đèn tín hiệu

10) Tuân thủ tín hiệu tại giao lộ

• Bắt buộc tuân theo đèn tín hiệu và hiệu lệnh của cảnh sát (mức phạt: giam giữ đến 3 tháng/phạt tiền đến 50.000 yên, v.v.)

• Khi đi dưới lòng đường:

  • Đèn người đi bộ (2 màu) không có biển “dành cho người đi bộ·xe đạp” → tuân theo đèn xe (3 màu)

  

  • Có biển “dành cho người đi bộ·xe đạp” → tuân theo đèn người đi bộ (2 màu)

  

  

• Khi đi trên vỉa hè: bất kể có biển hay không, luôn tuân theo đèn người đi bộ (2 màu)

11) Giao lộ có đèn mũi tên (rẽ phải)

Không theo mũi tên xanh rẽ phải, mà căn theo đèn tròn xanh hoặc mũi tên xanh đi thẳng để thực hiện rẽ phải 2 bước:
Đi thẳng qua giao lộ → chuyển hướng sang phải → đi theo tín hiệu phía đối diện.

• Khi rẽ phải, bắt buộc thực hiện rẽ phải 2 bước.

12) Giao lộ tách pha người đi bộ / giao lộ scramble

• Tách pha người đi bộ: khi mọi xe dừng, người đi bộ băng qua cùng lúc, không được đi chéo. Vì đèn xe (3 màu)/đèn người đi bộ (2 màu) có thể hiển thị khác nhau nên cần chú ý đúng loại đèn phải tuân theo

• Scramble: khi mọi xe dừng, người đi bộ băng qua cùng lúc, được phép đi chéo. Tương tự, cần xác nhận đúng tín hiệu phải tuân theo.

13) Cách rẽ phải (áp dụng cho mọi giao lộ)

Xe đạp, bất kể kích thước hay hình dạng giao lộ, đều luôn rẽ phải 2 bước

• Giao lộ dạng dấu cộng

• Giao lộ chữ T

• Giao lộ không có đèn

14) Giao lộ có biển dừng bắt buộc

Bắt buộc tuân theo biển và vạch kẻ. Tại biển dừng, cần dừng hẳn ở ngay trước vạch dừng (nếu không có thì ngay trước giao lộ) (mức phạt: giam giữ đến 3 tháng/phạt tiền đến 50.000 yên, v.v.)

15) Giao lộ tầm nhìn kém

Tại giao lộ không quan sát rõ trái phải, bắt buộc giảm tốc trước khi vào (mức phạt tương tự).

16) Giao lộ có chỉ định hướng đi

Dù làn đường có chỉ định hướng đi, xe đạp không bắt buộc phải tuân theo. Luôn lưu thông ở phần làn xe cơ giới đầu tiên tính từ bên trái (mức phạt: phạt tiền đến 50.000 yên).