Tỉnh Mie

Lời mở đầu

Mình đã từng đi qua nhiều khu vực ở Nhật vì du lịch (đi xuyên Nhật…), công tác hay working holiday, nhưng Ise Jingu và phố Okage Yokocho ngay phía trước lại mang đến cảm giác rất đặc biệt. So với các đền thờ khác, Ise Jingu có quy mô và sự bề thế áp đảo, đồng thời bầu không khí linh thiêng cũng khác hẳn.

Kyoto đúng là một thành phố giàu truyền thống, nhưng khách du lịch quá đông nên khó cảm nhận trọn vẹn không khí xưa. Ngược lại, Okage Yokocho được tái hiện theo phong cách phố cổ, giúp bạn trải nghiệm bầu không khí truyền thống sâu hơn.

Với người địa phương, Ise Jingu đặc biệt đến mức có câu nói ‘Ít nhất một lần trong đời nhất định phải đến’.

Ngoài ra, tỉnh Mie còn nổi tiếng với ẩm thực phong phú như bò Matsusaka, mì Ise Udon, bánh Akafuku, hàu – bào ngư và nhiều hải sản khác. Kết hợp cùng lịch sử – thần thoại – thiên nhiên, nơi đây là một vùng đất hấp dẫn để bạn có thể du lịch chậm, hành hương hoặc khám phá ẩm thực.

Ise Jingu

Ise Jingu là đền thờ tiêu biểu của Nhật Bản, thường được gọi là tổng bản sơn của hệ thống đền thờ, và được chia thành 2 khu: Naiku (内宮) và Geku (外宮).

Naiku thờ thần Mặt Trời Amaterasu (天照), còn Geku thờ thần Toyouke (豊受) – vị thần của sự no đủ và ngũ cốc.

Để hiểu đúng về Amaterasu, bạn cần nắm những kiến thức cơ bản về thần thoại Nhật Bản.

Geku cách ga Ise-shi khoảng 8 phút đi bộ nên khá tiện, trong khi Naiku cách ga khoảng 5km.
Nếu dự định tham quan cả hai, nên đi theo thứ tự: tham quan Geku trước → dạo Okage Yokocho trước cổng Naiku → rồi vào tham quan Naiku.

Ise Jingu có khu chính điện và khuôn viên tham quan miễn phí.
Tuy nhiên, các hạng mục phụ như bảo tàng mỹ thuật, khu nông nghiệp, Sengukan… sẽ cần mua vé riêng.

1) Cách di chuyển

• Tuyến Kintetsu

  • Tàu thường: khoảng 1 giờ 40 phút, 1.740 yên/chiều
  • Tàu đặc cấp: khoảng 1 giờ 20 phút, ghế chỉ định 3.080 yên/chiều
  • Nếu không vào Geku mà đi thẳng Okage Yokocho, nên xuống ga Isuzugawa (五十鈴川) thay vì ga Ise-shi; chỉ cần cộng thêm 10 yên so với mức giá trên.
  • Đi tàu đặc cấp du lịch Shimakaze (Nagoya Kintetsu 10:25 xuất phát / Ise-shi 16:24 xuất phát): ghế chỉ định 3.920 yên/chiều
  Giờ tàu xuất phát ga Kintetsu Nagoya Giờ tàu xuất phát ga Ise-shi

• Tuyến JR

  • Đi tàu nhanh Kaisei Mie: khoảng 1 giờ 30 phút, 2.040 yên/chiều
  • Nếu đi về trong ngày vào cuối tuần hoặc dịp nghỉ lễ địa phương, nên dùng Aozora Pass (vé 1 ngày 2.620 yên).
    • Tham khảo Aozora Pass trong bài “Nagoya 1 – Tổng hợp pass giao thông Nagoya”
  • Nếu dùng ghế chỉ định trên tàu Kaisei Mie: trả thêm vé phụ “đặc cấp” 530 yên/chiều
    • Kaisei Mie không phải tàu đặc cấp, nên ghế chỉ định chủ yếu mang tính giữ chỗ.
  • Có tàu đặc cấp Nanki (南紀), nhưng không đi thẳng đến ga Ise-shi mà phải chuyển tàu 1 lần ở ga Taki.
  Giờ tàu xuất phát ga Nagoya (Rapid) Giờ tàu xuất phát ga Ise-shi (Rapid)

2) Bus pass

Khu vực Ise có giá xe buýt khá cao so với nhiều nơi khác ở Nhật. Ví dụ, đi từ ga Ise-shi đến Geku, Naiku, Futami Okitama Jinja (Meoto Iwa) thì tổng cộng khoảng 1.700 yên.

• Ga Ise-shi → Geku: 200 yên (Giờ xe buýt)
• Geku → Okage Yokocho: 450 yên (Giờ xe buýt)
• Naiku → Futami Okitama Jinja: 850 yên (Giờ xe buýt)
• Futami Okitama Jinja → ga Futaminoura: 200 yên (Giờ xe buýt)
• Tùy tuyến, nhưng chuyến cuối thường vào khoảng 17:00 nên cần lưu ý.

Trong trường hợp này, pass hữu ích là Ise–Toba Michikusa Kippu (伊勢鳥羽みちくさきっぷ).
Giá vé 1 ngày 1.300 yên, vé 2 ngày 1.900 yên, cho phép đi xe buýt tự do trong khu Ise–Toba.

• Không thể tải app chuyên dụng ở nước ngoài
• Có thể mua tại quầy thông tin trước ga Ise-shi, trước cổng Naiku, trước ga Ujiyamada hoặc mua trên xe CAN Bus (CAN Bus)
• Dạng cào (scratch): dùng đồng xu cào ngày sử dụng (với vé 2 ngày chỉ cào ngày đầu tiên)
• Nếu bị cào 2 ô ngày thì không dùng được
• Khi xuống xe, chỉ cần cho tài xế xem phần ngày đã cào
• Có kèm ưu đãi giảm giá một số hạng mục trong Geku (mỹ thuật/nông nghiệp…)

3) Geku

Toyouke Omikami (豊受大御神) là nữ thần phụ trách ngũ cốc, sự no đủ và bữa ăn, được cho là có vai trò chuẩn bị đồ cúng dâng lên Amaterasu Omikami.

Geku yên tĩnh hơn Naiku nên phù hợp để tham quan thong thả. Nếu Naiku tượng trưng cho Mặt Trời và nguồn gốc Hoàng gia, thì Geku lại tượng trưng cho đời sống và sự no đủ của người dân.

Theo truyền thống “thăm Geku trước (外宮先祭)”, người ta xem việc đến Geku trước rồi mới đến Naiku là “đúng trình tự”.

Hạng mục chính

• Omotesando (表参道): lối vào chính với hàng tuyết tùng
  • “Omotesando” là lối tham bái chính (đường tiếp cận trang trọng nhất) khi vào đền/chùa
• Hiyoke-bashi (火除橋): cây cầu mang ý nghĩa cầu nguyện tránh hỏa hoạn trước khi vào khu vực linh thiêng
  • Quy tắc: đi bên trái khi qua cầu
• Gosho-gu (御正宮): chính điện của Geku thờ Toyouke Omikami
• Takanomiya (多賀宮): biệt cung của Geku, thờ vị thần bảo hộ công nghiệp và nông nghiệp

Thông tin vào cửa (áp dụng chung cho Geku/Naiku/biệt cung)

• Vé vào: miễn phí
• Giờ mở cửa:
  • Tháng 1~4, tháng 9: 05:00 ~ 18:00
  • Tháng 5~8: 05:00 ~ 19:00
  • Tháng 10~12: 05:00 ~ 17:00
• Mở cửa quanh năm

4) Sengukan – bảo tàng kỷ niệm Shikinen Sengu

Shikinen Sengu (式年遷宮, Shikinen Sengū) là nghi lễ xây mới các kiến trúc của đền vào năm định kỳ và rước thần thể (神体) sang.
Nghi lễ diễn ra khoảng mỗi 20 năm, không chỉ nhằm tránh xuống cấp của kiến trúc gỗ và giữ sự thuần khiết, mà còn có vai trò truyền thừa kỹ thuật kiến trúc truyền thống.

Shikinen Sengu đầu tiên bắt đầu vào năm 690, và tiếp tục theo chu kỳ 20 năm đến nay: lần thứ 62 năm 2013, và lần thứ 63 dự kiến năm 2033.

• Thần thể (神体) của Ise Jingu được cho là chiếc gương đồng Yata no Kagami (八咫鏡, Yata-no-Kagami) – một trong Tam Chủng Thần Khí
  • Tam Chủng Thần Khí đã được giải thích trong bài “Nagoya 2 – Atsuta Jingu”

Sengukan nằm trong khuôn viên Geku, là không gian giúp bạn trải nghiệm sự tiếp nối của kiến trúc đền, thủ công mỹ nghệ và tín ngưỡng thông qua trưng bày liên quan đến Shikinen Sengu.

Thông tin vé

• Vé vào: người lớn 300 yên / học sinh trung học cơ sở & trung học phổ thông 100 yên
• Giờ mở cửa: 09:00~16:30 (vào cửa đến 16:00)
• Ngày nghỉ: thứ Ba tuần 2 & tuần 4 hằng tháng (nếu trùng ngày lễ thì nghỉ ngày hôm sau)

5) Naiku

Khoảng cách từ Geku đến Naiku khoảng 4km, đi bộ sẽ khá xa nên bạn có thể đi xe buýt.

Uji-bashi (宇治橋)

Được xem là cây cầu nối thế giới thần linh và thế giới con người, và có một tên gọi khác. Tương truyền Yamatohime-no-mikoto (倭姫命) đã giặt vạt áo (裳裾, mosuso) bằng nước sông Isuzu chảy dưới chân cầu, nên cầu còn được gọi là Mimosuso-bashi (cầu giặt vạt áo).

• Cầu Hiyoke ở Geku: đi bên trái
• Cầu Uji-bashi ở Naiku: đi bên phải

Người hành hương được hướng dẫn đi theo phía xa chính điện. Ở Geku, chính điện Gosho-gu (御正宮) nằm bên phải tính từ cầu, còn ở Naiku, chính điện nằm bên trái tính từ Uji-bashi (宇治橋).

Vì vậy hướng đi qua cầu ở hai nơi là ngược nhau, và Temizuya (水手舍) cũng được bố trí theo hướng đi này. Đây là cấu trúc tính đến dòng di chuyển: tẩy uế trước khi tiến vào khu chính điện.

Temizuya là nơi rửa tay và súc miệng để thanh lọc thân tâm trước khi vào đền.

Nếu đi Uji-bashi theo bên trái, bạn sẽ gặp tình huống phải băng qua trục trung tâm lối tham bái (正中) khi chưa tẩy uế để đến Temizuya. Vì lý do đó, cũng có cách giải thích rằng Uji-bashi phải đi bên phải.

Mitarashiba (御手洗場)

Ở Naiku ngoài khu Temizuya (水手舍) thông thường, còn có một nơi tẩy uế đặc biệt là Mitarashiba (御手洗場). Tên gọi bắt nguồn từ việc Yamatohime-no-mikoto (倭姫命) – được biết là người đặt nền móng cho việc lập Ise Jingu – đã giặt vạt áo tại đây.

Đây là nơi bạn có thể rửa tay và súc miệng bằng dòng nước trong của sông Isuzu. Dạng kiến trúc hiện nay được cho là hình thành năm 1692 (Genroku 5), nhờ việc Keishoin – mẹ ruột của Tokugawa Tsunayoshi hiến tặng đá để xây dựng.

Yamatohime-no-mikoto là nhân vật đã đưa Amaterasu Omikami về Ise an vị, đặt nền tảng cho việc lập đền. Vai trò và truyền thống của bà được kế thừa thành chế độ Saigu (斎宮), hình thành nguyên mẫu hệ thống nghi lễ cổ đại Nhật Bản.

• Saigu (斎宮, さいぐう) là nữ tư tế được chọn từ con gái Thiên hoàng hoặc nữ thân quyến, đảm nhiệm vai trò phụng thờ Amaterasu tại Ise Jingu.
• Tuyệt đối không ném tiền xu vào Mitarashiba

Chính điện Naiku (Khu được phép vào)

Tại chính điện (ngự chính điện) của Naiku thờ Amaterasu, nhưng khách tham quan chỉ có thể vào đến cổng phía nam nội viện Naiku, và bên trong không được chụp ảnh.

Okage Yokocho

Đây là phố truyền thống nằm trước Naiku của Ise Jingu tại thành phố Ise (tỉnh Mie). Từ ‘Okage (おかげ)’ có nghĩa là ơn huệ/nhờ phước lành của thần linh, liên hệ chặt chẽ với việc hành hương.

Tuy nhiên, đây không phải là con phố được bảo tồn nguyên trạng từ xưa. Năm 1993, Akafuku đã tạo dựng lại nơi này với mục đích kích hoạt khu thương mại trước đền, và dần hình thành như một điểm du lịch.

Dù vậy, bầu không khí truyền thống vẫn rất rõ. Đặc biệt đường không quá hẹp, nên có ưu điểm là đi lại thoải mái hơn nhiều nơi khác.

• Trong tiếng Nhật, khi đáp lại câu ありがとうございます (Arigatou gozaimasu – cảm ơn), người ta hay nói おかげさまで (Okagesama de – nhờ bạn/nhờ phước lành/nhờ vậy…). Từ “Okage (おかげ)” trong cụm này cũng mang cùng ý nghĩa với “Okage (おかげ)” của Okage Yokocho.
• Nếu không mua bus pass mà đi từ Geku đến Okage Yokocho theo nhóm 3–4 người, đi taxi có thể hợp lý hơn. Tiền taxi khoảng 1.800 yên

Futami Okitama Jinja & Meoto Iwa

Để hiểu đúng Futami Okitama Jinja và Meoto Iwa, chỉ biết rằng có hai tảng đá nối với nhau bằng dây shimenawa là chưa đủ.

Bạn cần có kiến thức nền về thần thoại và bối cảnh tín ngưỡng Nhật, đồng thời hiểu mối liên hệ với Okitama Shinseki – tảng đá linh thiêng ngoài khơi, cũng như biểu tượng của cổng Torii (鳥居) như “cánh cửa” nối thế giới thần linh và con người. Khi đó bạn mới nắm trọn vì sao Meoto Iwa được xem là nơi linh thiêng.

1) Okitama Shinseki (興玉神石, おきたましんせき)

'Okitama Shinseki' nằm ngoài khơi được xem là tảng đá thiêng nơi các vị thần “dừng chân” đầu tiên khi giáng thế từ Tokoyo-no-kuni (常世の国) – vùng đất lý tưởng được truyền tụng trong thần thoại.

Vì nằm ở ngoài biển xa nên không thể tiếp cận trực tiếp. Do đó, Meoto Iwa trên bờ được xem như “cổng Torii” hướng về tảng đá thiêng ấy.

Bạn có thể xem vị trí trên Google Maps qua , nhưng do yếu tố thần thoại rất mạnh nên không thể khẳng định vị trí thực tế hoàn toàn trùng khớp.

2) Sarutahiko Okami (猿田彦大神)

Trong thần thoại Nhật, các vị thần được cho là giáng thế thông qua Okitama Shinseki (興玉神石).
Trong đó Sarutahiko nổi tiếng là vị thần đón tiếp và dẫn đường cho các thần từ thiên giới, đồng thời thể hiện thần lực.

Sau đó ông nói “sẽ đi về thượng nguồn sông Isuzu ở Ise”, và nhờ sự dẫn dắt của Ame-no-Uzume-no-Mikoto (天鈿女命) mà định cư tại vùng Ise.
Tại đây, ông được gọi là Okitama-no-Okami (興玉大神, おきたまのおおかみ), và được xem là vị thần có liên hệ sâu với Meoto Iwa.

3) Amaterasu dừng chân tại Ise

Tương truyền khi Yamatohime-no-Mikoto (倭姫命) đưa Amaterasu về Ise để an vị, bà đã neo thuyền tại bãi biển Futamiura (二見浦) – nơi có Meoto Iwa – và được Sarutahiko bảo hộ.

Khi đó Amaterasu nói “Nơi này thật đẹp. Ta muốn ở lại”, và Sarutahiko về sau được cho là trở thành thần hộ vệ của Naiku.

• Khi Yamatohime-no-Mikoto đến vùng Ise, cảnh sắc quá đẹp nên được kể lại rằng bà đã ngoái nhìn lại đến hai lần.
  Từ giai thoại này, địa danh “Futami (二見)” – nghĩa là “nhìn hai lần” – được cho là ra đời.

4) Xây dựng Futami Okitama Jinja

Sau đó, vào năm Minh Trị thứ 9 (1876), khi chính sách thần–phật phân ly được thi hành nhằm tách rời sự hòa trộn Shinto và Phật giáo kéo dài hơn 1.000 năm, Futami Okitama Jinja được xây dựng trước Meoto Iwa.
Trong quá trình này, ngoài Sarutahiko Okami, đền còn thờ cả Ukanomitama-no-Okami (宇迦之御魂大神) – vị thần của sự no đủ và ngũ cốc.

• Ukanomitama được xem là tương đồng với Toyouke – thần no đủ của Geku.

5) Meoto Iwa (夫婦岩)

Hai tảng đá ngoài khơi trước Futami Okitama Jinja tượng trưng cho sự hòa hợp và nhân duyên vợ chồng.
Ban đầu, Meoto Iwa đóng vai trò cổng Torii (鳥居) để bái vọng tảng đá thiêng ‘Okitama Shinseki (興玉神石)’. Dây shimenawa (注連縄) nối hai tảng đá được xem là ranh giới phân cách thế giới thần linh và con người.
Ngày nay, nơi đây nổi tiếng là điểm cầu duyên – cầu hòa hợp và là điểm ngắm bình minh.

6) Liên hệ với “Meoto Iwa” ở Itoshima

Nếu bạn từng đến “Meoto Iwa” ở Itoshima (Fukuoka) – tức Sakurai Futamigaura – có thể sẽ nghĩ 'Ở Itoshima cũng có Meoto Iwa mà?'.
Thực tế, Meoto Iwa ở Itoshima được tạo dựng mô phỏng theo Meoto Iwa ở Ise. Về ý nghĩa tín ngưỡng và tầm quan trọng lịch sử, Meoto Iwa ở Ise mới là “bản gốc”, đồng thời có quy mô lớn nhất.

Ngược lại, Meoto Iwa ở Itoshima mang tính du lịch nhiều hơn. Hai nơi có biệt danh theo vị trí địa lý: Ise là “Futamigaura của bình minh (朝日の二見ヶ浦)”, còn Itoshima là “Futamigaura của hoàng hôn (夕日の二見ヶ浦)”.

Đặc biệt, nếu đến Meoto Iwa ở Ise vào khung từ giữa tháng 5 đến cuối tháng 7 đúng giờ bình minh, bạn có thể thấy Mặt Trời mọc đúng giữa hai tảng đá.

Giờ bình minh chính xác có thể kiểm tra nhanh trên Google bằng 'giờ mặt trời mọc Ise-shi ngày ○ tháng ○'.