การเช่าจักรยาน

คำนำ

หากใครเคยใช้ชีวิตเรียนต่อที่ญี่ปุ่น ก็น่าจะเห็นตรงกันว่า จักรยานเป็นของจำเป็นในชีวิตประจำวัน ผู้เขียนเองก็เคยอาศัยอยู่ที่นั่น และซื้อจักรยานมาใช้เป็นพาหนะหลักในการเดินทาง

มีเหตุการณ์หนึ่งที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ ครั้งหนึ่งระหว่างไปพบเพื่อนแถวบ้าน เพื่อนแวะเข้าป้อมตำรวจชั่วครู่ ระหว่างนั้นตำรวจเข้ามาถามผู้เขียนหลายอย่าง หนึ่งในนั้นคือ ขอให้แสดงใบทะเบียนจักรยาน ตอนนั้นผู้เขียนลืมกระเป๋าสตางค์ พกมาแค่เงินสด 10,000 เยน จึงไม่มีใบทะเบียน ตำรวจยังตรวจด้วยว่า ไฟจักรยานติดปกติหรือไม่ โชคดีที่ไฟใช้งานได้ตามปกติ เหตุการณ์จึงจบลงโดยไม่มีปัญหา

จากประสบการณ์นี้จะเห็นว่า กฎการใช้จักรยานในญี่ปุ่นค่อนข้างเข้มงวด ดังนั้นเมื่อจะใช้จักรยานในญี่ปุ่น ต้องทำความเข้าใจ กฎหมายจราจรและกฎการขี่ ให้ชัดเจน หากเช่าโดยไม่รู้กฎ อาจเจอ ผลกระทบที่คาดไม่ถึง ได้ หากมีแผนจะปั่นจักรยานในญี่ปุ่น ควร ตรวจสอบกฎล่วงหน้า

กฎหมายจักรยานในญี่ปุ่น

สรุป ข้อห้ามและข้อจำกัดที่ต้องรู้เมื่อปั่นจักรยานในญี่ปุ่น ในมุมมองนักท่องเที่ยว หากมีแผนจะปั่นบนถนนญี่ปุ่น ควร ตรวจสอบ รายการด้านล่างให้ครบถ้วน

• ตั้งแต่เดือนเมษายน 2023 การสวมหมวกกันน็อกเป็น ข้อแนะนำในลักษณะ “หน้าที่พยายามปฏิบัติ” (แนะนำให้สวม)
  • เด็กอายุต่ำกว่า 13 ปี เป็นกลุ่มที่ต้องสวม
• การปั่นขนานกัน (ปั่นเรียงหน้ากระดาน) ทั้งเกาหลีและญี่ปุ่น “ห้าม”
• จักรยานแทนเด็ม (2 ที่นั่ง) ตั้งแต่ปี 2023 เป็นต้นไป โดยหลักการให้วิ่งบนถนน (ทางรถ) เท่านั้น และไม่อนุญาตให้วิ่งบนทางเท้า
  ※ การอนุญาต/พื้นที่ขึ้นอยู่กับข้อกำหนดของท้องถิ่น โปรดตรวจสอบป้ายในพื้นที่และข้อบัญญัติท้องถิ่นให้แน่ชัด

ตัวอย่างการฝ่าฝืน

เช่นในภาพ หาก ถือกาแฟมือหนึ่งและฟังเพลงไปด้วยขณะขี่จักรยาน จะเข้าข่ายฝ่าฝืนอย่างน้อย 2 ข้อ

กฎสำคัญของจักรยานในญี่ปุ่น

1) กฎพื้นฐานการขี่จักรยาน

• รักษา ชิดซ้าย ห้ามขี่สวนทาง
• กลางคืนต้องมี ไฟหน้าและไฟท้าย/แผ่นสะท้อนแสง
• การวิ่งบนทางเท้าเป็นข้อยกเว้นเท่านั้น ต้อง ให้คนเดินเท้าเป็นลำดับแรก + วิ่งช้า/หยุดชั่วคราว
• ที่สี่แยกโดยหลักใช้ การเลี้ยวขวาแบบสองจังหวะ
• หากมีเลน/ทางจักรยานหรือช่องทางเฉพาะ ต้อง ใช้ตามที่กำหนด (ภาคบังคับ)

2) ประกันภัยและการตรวจความปลอดภัย

• อุบัติเหตุจากการเช่า (จักรยาน/สกู๊ตเตอร์/ยานพาหนะ) เช่น ความเสียหายต่อของเช่า และอุบัติเหตุทำให้คน/ทรัพย์สินเสียหาย มักเป็นข้อยกเว้นของประกันการเดินทาง → แนะนำทำ ประกันเฉพาะสำหรับการเช่า
• กิจกรรมเลเชอร์ (สกี/สโนว์บอร์ด/กีฬาทางทะเล ฯลฯ) ให้ตรวจว่าต้องมี สัญญาเพิ่มเติม (Rider) หรือไม่
• ตรวจเช็กหมวกกันน็อก เบรก และไฟส่องสว่างให้เรียบร้อย

คู่มือการจอดจักรยานในญี่ปุ่น

ในญี่ปุ่น โดยหลักต้องใช้ ที่จอดจักรยานที่กำหนดไว้
บริเวณหน้าสถานีหรือทางเท้าหน้าร้านค้าและใกล้ทางเข้าออก ส่วนใหญ่เป็น เขตห้ามจอดทิ้งไว้ (放置禁止区域) หากจอดโดยไม่ได้รับอนุญาตอาจถูกยึดลากทันที จึงต้องระวังเป็นพิเศษ

1) ควรจอดที่ไหน?

2) พื้นที่ห้ามจอด (จอดแล้วอาจถูกยึดลากทันที)

• ทางเท้าหน้าทางเข้าสถานี/หน้าร้านโดยตรง บริเวณทางม้าลาย/ขอบถนน
• พื้นที่ที่มีเครื่องหมายบนพื้นหรือป้าย เขตห้ามจอดทิ้งไว้
• ใกล้ไฮเดรนท์ ป้ายรถเมล์ ทางผ่านผู้พิการ และสิ่งอำนวยความปลอดภัยอื่น ๆ

3) ความหมายของ “ข้อจำกัดน้อยกว่า” ในเมืองเล็กต่างจังหวัด

แม้เมืองเล็กจะมีที่จอดฟรีมากและการตรวจจับอาจผ่อนคลายกว่า แต่ ไม่ได้หมายความว่าไม่มีกฎ

• ส่วนใหญ่อนุญาตให้ใช้แบบ ภายในวันเดียว จอดทิ้งไว้ 2–3 วันขึ้นไปอาจถูกยึดลาก
• ต้องปฏิบัติตามป้าย “เฉพาะลูกค้า”, มีจำกัดเวลา (“時間制限あり”) เสมอ
• หากมีป้าย ห้ามจอดจักรยาน (駐輪禁止) แม้จะเป็นพื้นที่ฟรีก็ห้ามจอด

4) หากจอดผิดกฎหมายจะเกิดอะไรขึ้น?

1. ยึดลาก → นำไปเก็บที่ศูนย์ของเมือง/เขต
2. ตอนรับคืนต้องชำระ ค่ารับคืน (โดยทั่วไป 2,000–5,000 เยน) และต้องมีบัตรยืนยันตัวตน
3. หากประกาศแล้วไม่มารับภายในกำหนด อาจถูก ทิ้ง/ขายทอดตลาด (ค่าใช้จ่ายอาจเป็นภาระของผู้ใช้)

5) เช็กลิสต์หน้างาน

• ตรวจป้ายที่จอด: 駐輪場 / Bicycle Parking
• ตรวจว่าพื้นหรือป้ายไม่มี เขตห้ามจอดทิ้งไว้ (放置禁止区域) / ห้ามจอดจักรยาน (駐輪禁止)
• แม้ฟรีก็ต้องเช็ก เวลาใช้งาน และเงื่อนไข เฉพาะวันนั้น
• ต้อง ล็อกจักรยาน และเลือกจุดที่มีไฟสว่างตอนกลางคืน

รู้แค่นี้ก็พร้อมปั่นจักรยานเที่ยวญี่ปุ่น!

1) หลักการวิ่งบนทางรถ

• ถนนที่แยกทางเท้า/ทางรถ → ต้องวิ่งบนทางรถ (โทษ: คุมขังไม่เกิน 3 เดือน/ปรับไม่เกิน 50,000 เยน)
• ตำแหน่งการวิ่ง: ด้านซ้ายของกึ่งกลางถนน (โทษเดียวกัน)
• มีเส้นแบ่งเลน: ใช้ เลนซ้ายสุด (โทษ: ปรับไม่เกิน 50,000 เยน)

• ไม่มีเส้นแบ่งเลน: นอกจากกรณีแซง ให้ชิด ขอบซ้ายสุด

• ทางเดินรถทางเดียว (มีป้ายเสริม “ยกเว้นจักรยาน”): แม้อนุญาตให้วิ่งสวนทางได้ ก็ต้องวิ่งที่ ด้านซ้ายของถนน (หากวิ่งในพื้นที่ห้าม จะมีโทษเดียวกัน)
  • ความหมายของ “ยกเว้นจักรยาน”: จักรยานได้รับการยกเว้นจากข้อห้าม จึงสามารถผ่านได้

2) ถนนสำหรับคนเดินเท้าเท่านั้น

หากได้รับอนุญาตหรือเป็นกรณียกเว้นให้จักรยานผ่านได้ ต้อง ระวังคนเดินเท้าเป็นพิเศษ + วิ่งช้า (โทษ: คุมขังไม่เกิน 3 เดือน/ปรับไม่เกิน 50,000 เยน)

3) การวิ่งบนทางเท้า (เฉพาะจักรยานทั่วไป)

• ไม่มีทางจักรยานเฉพาะ: ไปได้สองทิศทาง ให้ขี่บริเวณ ฝั่งติดทางรถ ด้วยความเร็วต่ำ และหากเสี่ยงรบกวนคนเดินเท้าให้ หยุดชั่วคราว (โทษ: ปรับ/ค่าปรับไม่เกิน 20,000 เยน)
  • หากวิ่งบนทางรถ ห้ามขี่สวนทาง

• มีทางจักรยานเฉพาะ: ภายในเขตให้ วิ่งช้า หากเสี่ยงรบกวนคนเดินเท้าให้ หยุดชั่วคราว และ ให้คนเดินเท้าเป็นลำดับแรก หากไม่มีคนเดินเท้า ให้ไปต่อด้วยความเร็วที่สามารถลดลงเป็นเดินช้าได้ทันที (โทษเดียวกัน)
  • หากวิ่งบนทางรถ ห้ามขี่สวนทาง

4) ไหล่ทาง

• ในญี่ปุ่นเรียกว่า ‘โระโซะไต (路側帯)’
• ไหล่ทางทั่วไป (เส้นขาวเดี่ยว): สามารถผ่านได้ยกเว้นกรณีรบกวนทางเดินคน ต้องใช้ ไหล่ทางฝั่งซ้ายเท่านั้น และควบคุมความเร็ว/วิธีการไม่ให้รบกวนคนเดินเท้า (โทษ: ปรับ/ค่าปรับไม่เกิน 20,000 เยน)

• ไหล่ทางสำหรับคนเดินเท้าเท่านั้น (เส้นขาวคู่): ห้ามจักรยานผ่าน (โทษ: คุมขังไม่เกิน 3 เดือน/ปรับไม่เกิน 50,000 เยน)

5) ช่องทางเดินรถสำหรับจักรยานทั่วไป (แบบเลน)

• เป็น เลนภาคบังคับสำหรับจักรยานทั่วไป ที่กำหนดด้วยป้าย เมื่อติดตั้งแล้วต้อง ใช้ตามกำหนด
• ห้ามวิ่งสวนทาง ใช้ เลนเฉพาะฝั่งซ้าย ยานพาหนะขนาดเล็กบางประเภทก็อาจใช้ร่วมได้ (โทษเดียวกัน)
• โทษ: ปรับไม่เกิน 50,000 เยน

6) ทางจักรยาน (แยกกายภาพ)

• ส่วนของถนนที่ แยกจากทางรถ ด้วยขอบทาง/รั้ว ฯลฯ
• หากมีทางดังกล่าวบนถนนนั้น โดยหลัก ต้องใช้ (ยกเว้นกรณีหลีกเลี่ยงไม่ได้)
• ไปได้สองทิศทาง แต่ต้อง วิ่งชิดซ้าย หากมีทางด้านเดียวให้ใช้ด้านนั้น
• นอกจากจักรยานทั่วไปแล้ว จักรยาน 2–3 ล้อ (ยกเว้นแบบมีพ่วง/ลากจูง) ก็ใช้ได้
• (โทษ: ปรับ/ค่าปรับไม่เกิน 20,000 เยน)

7) สัญลักษณ์/เส้นนำทางจักรยาน (Navimark/Naviline)

• เป็นสัญลักษณ์นอกข้อกฎหมาย ใช้เพื่อ บอกตำแหน่งและทิศทางการวิ่ง หากมีให้ ปฏิบัติตามสัญลักษณ์

8) วิธีข้ามถนน

• ทางม้าลาย: ขี่ผ่านได้เฉพาะเมื่อ ไม่มีคนเดินเท้าและไม่มีความเสี่ยงรบกวน หากมีความเสี่ยงต้อง ลงเข็น

• มีเส้นข้ามสำหรับจักรยาน: ต้องใช้ เส้นข้ามจักรยาน หากมีทั้งเส้นข้ามจักรยานและทางม้าลาย ให้ใช้ เส้นข้ามจักรยาน ไม่ใช่ทางม้าลาย

9) ตำแหน่งหยุด (ตามมี/ไม่มีเส้นหยุด)

• มีเส้นหยุด: หยุดที่ ก่อนถึงเส้นหยุด

• ไม่มีเส้นหยุด:
  • ใกล้สี่แยกมี ทางม้าลาย/เส้นข้ามจักรยาน → หยุดที่ ก่อนถึงจุดนั้น
  • ใกล้สี่แยกไม่มี → หยุดที่ ก่อนเข้าสี่แยก
  • นอกสี่แยกมี ทางม้าลาย/เส้นข้ามจักรยาน/ทางข้ามรางรถไฟ → หยุดที่ ก่อนถึงจุดนั้น
  • หากไม่มีทั้งหมด → หยุดที่ ก่อนถึงสัญญาณไฟ

10) ปฏิบัติตามสัญญาณไฟที่สี่แยก

• ต้อง ปฏิบัติตามสัญญาณไฟและสัญญาณมือของตำรวจ (โทษ: คุมขังไม่เกิน 3 เดือน/ปรับไม่เกิน 50,000 เยน ฯลฯ)

• กรณีวิ่งบนทางรถ:

  • สัญญาณคนเดินเท้า (2 สี) ไม่มีป้าย “สำหรับคนเดินเท้า·จักรยาน” → ให้ตาม สัญญาณรถ (3 สี)

  

  • มีป้าย “สำหรับคนเดินเท้า·จักรยาน” → ให้ตาม สัญญาณคนเดินเท้า (2 สี)

  

  

• กรณีวิ่งบนทางเท้า: ไม่ว่ามีป้ายหรือไม่ ให้ตาม สัญญาณคนเดินเท้า (2 สี)

11) สี่แยกที่มีสัญญาณลูกศร (เลี้ยวขวา)

ไม่ใช่ตาม ลูกศรสีน้ำเงินเลี้ยวขวา แต่ให้ใช้ ไฟวงกลมสีน้ำเงิน หรือ ลูกศรสีน้ำเงินตรง เพื่อทำ เลี้ยวขวาแบบสองจังหวะ:
ตรงไปข้ามแยก → หันขวาตั้งลำ → รอไฟฝั่งตรงข้ามแล้วไปต่อ

• การเลี้ยวขวาต้องทำแบบ เลี้ยวขวาแบบสองจังหวะ เสมอ

12) สี่แยกแบบแยกคนเดินเท้า/สี่แยกสแครมเบิล

• แบบแยกคนเดินเท้า: รถทุกคันหยุดพร้อมกันให้คนข้ามพร้อมกัน ห้ามข้ามทแยง สัญญาณรถ (3 สี)/สัญญาณคนเดินเท้า (2 สี) อาจต่างกัน ต้องระวังว่าจะต้องตามสัญญาณใด

• สแครมเบิล: รถทุกคันหยุดพร้อมกันให้คนข้ามพร้อมกัน ข้ามทแยงได้ เช่นกันต้อง ตรวจสอบสัญญาณที่ต้องปฏิบัติตาม

13) วิธีเลี้ยวขวา (ทุกสี่แยก)

จักรยานไม่ว่าขนาดหรือรูปแบบสี่แยกอย่างไร ต้องทำ เลี้ยวขวาแบบสองจังหวะ เสมอ

• สี่แยกแบบกากบาท

• สี่แยกแบบตัว T

• สี่แยกไม่มีสัญญาณไฟ

14) สี่แยกที่มีป้ายหยุดชั่วคราว

ต้อง ปฏิบัติตามป้าย/เครื่องหมาย อย่างเคร่งครัด ที่ป้ายหยุดชั่วคราวให้ หยุดสนิท ก่อนเส้นหยุด (หากไม่มีให้หยุดก่อนสี่แยก) (โทษ: คุมขังไม่เกิน 3 เดือน/ปรับไม่เกิน 50,000 เยน ฯลฯ)

15) สี่แยกทัศนวิสัยไม่ดี

สี่แยกที่มองซ้าย-ขวาไม่ชัด ต้อง ชะลอความเร็วก่อนเข้า (โทษเดียวกัน)

16) สี่แยกที่กำหนดทิศทางการเดินรถ

แม้จะมีการกำหนดทิศทางตามเลน รถจักรยานไม่จำเป็นต้องทำตาม ให้วิ่งที่ ช่องทางเดินรถแรกทางซ้าย เสมอ (โทษ: ปรับไม่เกิน 50,000 เยน)